Muş Tarih ve Kültür Varlıklarını Koruma Platformu tarafından ‘Tarihi Muş Evleri’nin korunması için 33 sivil toplum örgütü ile ortak basın açıklaması yapıldı. Açıklamada şu ifadelere yer verildi: “Son günlerde ülkemizde kentlerdeki çarpık yapılaşma ve meydana getirdiği sorunların çağdaş şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına uygun olarak yeniden yapılandırılmasını sağlamak üzere kentsel dönüşüm projeleri gündeme gelmiştir. Bu amaçla kentlerimizin kentsel gelişmenin toplumsal ekonomik ve mekânsal olarak yeniden ele alındığı ve kentteki sorunlu alanların sağlıklı ve yaşanabilir hale getirilmesi için yıkıp yeniden yapma, canlandırma, sağlıklaştırma veya yeniden yapılandırma için proje üretilmesi ve uygulama yapılmaktadır. Özetle kentsel dönüşümle bir kentin dokusunu bozan sorunların giderilmesi sağlanmaktadır. Muş ilimizde kentsel dönüşüm için seçilen alan, Kale mahallesi ve Yukarıçarşı bölgesi arasında olan bölümdür. Elbette burası kaçak yapılaşma alanları ile ekonomik ömrünü doldurmuş bulunan evlerden oluşan bir alan olması sebebiyle seçilmiş bir bölge. Fakat burası Aynı zamanda Muş ‘un tarihine tanıklık etmiş Muş “Sivil Ev Mimarisi”nin en nadide örneklerinin bulunduğu mal meydanı ve civarıdır. Bunları göz ardı ederek bugün (20) küsur kadar kalan Muş evlerimizi betonlaşmaya kurban etmek üzereyiz. Bu evlerin en yoğun bulunduğu alan” Mal/Buğday Meydanı” denilen Ulu Camii ve Hacı Şeref Camii’nin arkasındaki alanda maalesef “Toki Kale Mahallesi Kentsel Dönüşüm Projesi”ni uygulanması amacıyla bu evlerin tamamının yıktırılması kararı alınmıştır. Muş kültürünün özelliğini yansıtan bu Eski Muş Evleri; Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da başka hiçbir yerde olmayan özgün bir mimariye sahiptir. Bu evler, Akademik Araştırmalara konu olmuş, Osmanlı mimarisinin Muş’taki son ev örnekleridir. Bu evlerin gerçek ömrü 100 yaş ve üzeri olup özellikle halk arasında ”Muhacirlik Dönemi “ denilen 1915-1916 1. Dünya Savaşı göçleri öncesinde yapılan evlerdir” denildi. Açıklamada; “Günümüzde kültürel tanıtım için büyük bir yarışın olduğu dünyamızda ve de ülkemizde biz de Muş ili olarak bu yarışta yerimizi almalıyız. Bu konuda Sayın Valimizin, Belediye Başkanımızın, Kültür Müdürlüğümüzün ve sivil toplum örgütlerimize ve de halkımızın bu konuya eğilmelerini bekliyoruz. İl çapında bu konuyu enine boyuna tartışmalı sağlıklı ve müşterek bir karar almalıyız. En önemli kültürel unsurlarımız olan tarihi evlerimizi ve sokaklarımızı koruma altına alırsak ve bunları gelecek kuşaklarımıza sağlam bir şekilde bırakabilirsek o zaman ilimiz için ve gelecek nesiller için görevimizi yerine getirmiş olacağız. Muş şehrimiz, mazisine sahip çıkan bir kent oldukça daha güzel korunan, geleceğe daha da güvenle bakan bir şehir olacaktır. Lütfen gereken hassasiyeti gösterelim. Çünkü başka Muş yok.”
