Bu çalışma yazarın, ´´Muş İlinde Öne Çıkan Sektörlerin Sürdürülebilir Gelişimi İçin Bir Ekosistem Oluşturulması´´ adlı makalesinden derlenmiştir. Makale 2018 yılı içinde Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 7(1):114-167, sayısında yayınlanmıştır.
Ülkemiz orta teknoloji segmentinde mal üreten sanayisinden dolayı 2010 yılından beri orta gelir katmanında bulunmaktadır. Ülkeyi yüksek gelir sınıfına sokabilmek için gerekli olan yüksek teknoloji üreten yenilikçi bir sanayileşmeye dönüştürme çabası son yıllarda gittikçe ivme kazanmaktadır. Yenilikçi teknoloji üretebilen sanayiye dönüşüm ancak Ar-Ge ve inovasyon ve faaliyetleri artırılarak sağlanabilir. Politika geliştiriciler bunun ancak etkin bir kamu, üniversite ve sanayi işbirliği ekosistemi sayesinde gerçekleşebileceğinin bilinciyle Türkiye KÜSİ Strateji Belgesi´ni (2015-2018)´ oluşturmuşlardır. Bu belgede öncelikli 6 hedef belirlenmiş ve bu hedeflerin hayata geçmesini sağlayacak 31 faaliyet tespit edilmiştir. Bu faaliyetleri gerçekleştirebilmek amacıyla Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (BSTB) ve KÜSİ üçayaklı yapısı görevlendirilmiştir. Bu üçayaklı yapı YÖK KÜSİ Daimi Komisyonu, KÜSİ Çalışma Grubu, KÜSİ İl Planlama ve Geliştirme Kurulu´ndan oluşmaktadır.
YÖK KÜSİ Daimi Komisyonu YÖK bünyesinde oluşturulan bir komisyondur. Bu komisyonun kuruluş amacı ülkenin nitelikli insan kaynaklarının geliştirilmesi ve teknoloji transfer ekosisteminin oluşturulması için üniversiteler ve bağlı birimlerde gerekli mevzuat ve özendirici öğelerin belirlenmesini sağlamak ve üniversite-sanayi işbirliği için gerekli mekanizmaları geliştirmektir. KÜSİ Çalışma Grubu toplam 96 üyeden oluşmaktadır ve bu grupta İstanbul´u 9, Ankara´yı 6, İzmir ve Kocaeli illerini 2 diğer illeri ise birer üye temsil etmektedir. Bu üyeler o illerdeki üniversitelerden seçilmektedir. Bu çalışma grubunun amacı her ildeki Ar-Ge ve yenilikçilik kapasitesini artırarak ülke ekonomisinin gelişmesinde önemli yeri olan Kamu-Üniversite-Sanayi İşbirliği´ni güçlendirmek ve yaygınlaştırmak üzere, kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler, sanayi kuruluşları ve sivil toplum kuruluşları arasında koordinasyon ve yönlendirme faaliyetleri yürütmektir. KÜSİ İl Planlama ve Geliştirme Kurulu ilin en yüksek idari amiri başkanlığında ilde görev yapan kamu kurum yetkilileri, sivil toplum kuruluş temsilcileri, il ve ilçe belediye yetkilileri, üniversite temsilcileri, üniversitelerin Ar-Ge´yle ilgili birim yetkilileri ile KÜSİ il temsilcisinden oluşmaktadır. KÜSİ İl Planlama ve Geliştirme Kurulu´nun amacı KÜSİ Strateji Belgesi´nde yer alan eylemlerin il bazında gerçekleşme durumlarını takip ederek işbirliği faaliyetlerinin hayata geçirilmesi ve yürütülmesi aşamalarında engel teşkil eden sorunları belirlemek ve bunlara ilişkin çözüm önerileri geliştirerek KÜSİ faaliyetlerinin etkin bir şekilde yürütülmesiyle ilgili kurum ve kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlamak şeklinde özetlenebilir. Türkiye´de kamu politikası bağlamında ilk kez kurumsal bir kimliğe kavuşan bu inisiyatif ülkenin sürdürülebilir, teknolojik dışa bağımlığı azaltan, inovasyon ve Ar-Ge´ye dayalı, katma değer üreten bir sanayileşmeye ulaşabilmesi için önemli bir stratejik hamledir. Zira KÜSİ ancak özel sektör yatırımı ve iş gelişimi için elverişli ortamı oluşturabilen kamu politikaları ile özel sektörün ihtiyacı olan nitelikli eleman yetiştirebilen inovasyon ve Ar-Ge için güçlü teknik alt yapıya sahip üniversite ve araştırma enstitülerinin bir araya gelmesini sağlayan bir ekosistem oluşumuyla gerçekleşebilir (Arslan, 2017b).
Bu strateji belgesinde belirlenen hedeflerin gerçekleşebilmesi için şimdiye kadar birçok başarılı adım atıldığından ve yapısal hamleler gerçekleştiğinden ülkede KÜSİ ekosisteminin eskiye nazaran daha güçlü olduğu rahatlıkla söylenebilir. Bu yapısal hamlelerin önemlilerinin bir kısmı; yeni Ar-Ge Yasası, Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları (FSMH) Kanunu´nun güncellenmesi, teknoloji geliştirme merkezleri ve diğer Ar-Ge ve inovasyonu geliştirici mekanizmalar konusunda iyileştirme ve düzenlemeleri olarak sıralanabilir. Bu düzenlemelerle mali ve diğer desteklerin, istisna ve muafiyetlerin, Ar-Ge Merkezi kurulmasını sağlayan mali ve diğer destekler ile teknoyatırım desteklerinin artırılması sağlanmıştır. Ayrıca ilk defa Yükseköğretim Kurumları Fikri Mülkiyet Hakları Yönetmeliği Taslağı hazırlanmış, Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) Yönetmeliği´nde üniversite-sanayi işbirliğini önceleyen değişiklikler yapılmış, üniversite-sanayi işbirliğiyle ilgili birçok lisansüstü program açılmış, girişimcilik, proje, Ar-Ge ve inovasyon konularında seçmeli lisans derslerinin yaygınlaştırılmasının önerilmesi gibi birçok önemli karar hayata geçirilmiştir (Arslan, 2017b:544-545). Ancak burada belirlenen birçok faaliyet için verilen destek ve teşvikten sanayileşme seviyesi yüksek olan bölge veya illerin daha fazla faydalanması, Muş gibi sanayisi az gelişmiş iller için bir dezavantajdır. Diğer yandan ilin alabileceği küçük ölçüdeki desteğin de KÜSİ paydaşlarının ildeki kurumsal kapasite yetersizliği ve alt yapı eksiklikleri ile terör sorunundan dolayı sınırlanabileceği gözükmektedir. KÜSİ´nin düşük teknoloji segmentinde bir sanayi üretim potansiyeli olan Muş ilinin sanayi gelişimine olası katkıları kamu-üniversite-sanayi paydaşlarının her biri ayrı incelenerek ele alınmıştır. Burada bu paydaşlardan her birinin sanayi gelişimindeki rollerinin yanı sıra ildeki kapasitelerinin bu rolleri yerine getirebilme durumu analiz edilmiştir. Bu paydaşlar bundan sonraki yazı dizilerinde sırasıyla ele alınacaktır.