TÜBİTAK ARDEB’DEN MAUN’A KÜÇÜKBAŞ HAYVANCILIKTA YAPAY ZEKÂ DESTEKLİ SAĞLIK PROJESİ
TÜBİTAK ARDEB tarafından desteklenen 1001 Projesi kapsamında Muş Alparslan Üniversitesi’nde yürütülecek çalışma ile küçükbaş hayvancılıkta yapay zekâ, sensör ve görüntüleme teknolojileri kullanılarak hastalıkların erken teşhisi ve sürü sağlığının otonom yönetimi hedefleniyor.
TÜBİTAK Araştırma Destek Programları Başkanlığı (ARDEB) tarafından desteklenmeye hak kazanan 1001 Projesi kapsamında, Muş Alparslan Üniversitesi önemli bir projeye daha imza attı. Üniversitenin Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Yazılım Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Zeydin Pala’nın yürütücülüğünü üstlendiği proje, küçükbaş hayvancılıkta sürü sağlığının ileri teknolojiyle izlenmesini ve yönetilmesini hedefliyor.
“Küçükbaş Hayvanlarda Çok Modlu Veri Füzyonu ve Entegre Yapay Zekâ Mimarisi ile Otonom Hastalık Teşhisi ve Proaktif İzolasyon Sisteminin Geliştirilmesi” başlıklı proje ile geleneksel ve reaktif hayvan sağlığı yaklaşımlarının ötesine geçilmesi amaçlanıyor. Proje kapsamında, hastalıklar klinik belirtiler ortaya çıkmadan önce tespit edilerek tamamen otonom bir teşhis ve yönetim sistemi oluşturulacak.
Çok modlu veri füzyonu ile erken teşhis
Projenin dikkat çeken en önemli özgün yönlerinden biri, hayvan sağlığının tek bir veri kaynağına bağlı kalmadan, çok sayıda teknolojik bileşenin birlikte değerlendirilmesiyle izlenmesi olacak. RFID sistemleri, termal ve RGB kameralar, IoT tabanlı çevresel sensörler ve akıllı suluklardan elde edilen veriler, “çok modlu veri füzyonu” yaklaşımıyla analiz edilecek.
Toplanan veriler; CNN, LSTM ve Vision Transformer gibi ileri düzey derin öğrenme modelleri kullanılarak değerlendirilecek. Bu sayede mastitis, ayak çürüğü ve zatürre gibi küçükbaş hayvanlarda yaygın görülen hastalıkların, klinik bulgular ortaya çıkmadan çok erken evrede tespit edilmesi hedefleniyor. Geliştirilecek sistemin, hastalık teşhisinde yüzde 95’in üzerinde doğruluk oranına ulaşması öngörülüyor.
Hasta hayvanlar otonom sistemle izole edilecek
Projede yalnızca teşhis değil, hastalık yönetimi de otonom şekilde gerçekleştirilecek. Sistem tarafından hasta olduğu tespit edilen hayvanlar, RFID kontrollü akıllı kapılar aracılığıyla otomatik olarak ayrı bir bölmeye yönlendirilecek. Bu sayede hastalıkların sürü içinde yayılması anında engellenecek. Aynı zamanda çiftçiler ve veteriner hekimlere eş zamanlı bildirimler gönderilerek hızlı müdahale imkânı sağlanacak.
36 ay sürecek pilot uygulama MAUN’da yapılacak
36 ay sürmesi planlanan pilot uygulamanın Muş Alparslan Üniversitesi bünyesinde hayata geçirilmesi planlanıyor. Proje sonunda; hastalık teşhis süresinin yüzde 60 oranında kısaltılması, sürüdeki hastalık oranının (morbidite) yüzde 40 azaltılması ve iş gücü maliyetlerinde yüzde 20 tasarruf sağlanması bekleniyor.
Hayvan refahını artırmayı hedefleyen proje, aynı zamanda gereksiz antibiyotik kullanımını azaltarak halk sağlığına ve sürdürülebilir gıda teminine katkı sunmayı amaçlıyor. Çalışma; Türkiye’nin 12. Kalkınma Planı ile TARBİL (Tarımda Dijital Dönüşüm Stratejisi) hedefleriyle de uyumlu bir nitelik taşıyor.
Nitelikli çıktı ve insan kaynağı hedefleniyor
Akıllı tarım alanında önemli kazanımlar sağlaması beklenen proje ile patent başvuruları, bilimsel yayınlar ve nitelikli insan kaynağının ülkeye kazandırılması hedefleniyor.
Proje ekibinde, Mühendislik-Mimarlık Fakültesinden 1 yürütücü ve 5 araştırmacı, Uygulamalı Bilimler Fakültesinden 2 araştırmacı ve 1 bursiyer ile Bilgi İşlem Daire Başkanlığından 1 araştırmacı ve 1 bursiyer görev alıyor.
